Huwelijk en samenwonen in het licht van de Bijbel

Vandaag de dag zijn er op het gebied van relaties en seksualiteit vele mogelijkheden. Naast het 'gewone' huwelijk zijn er tegenwoordig heel wat alternatieve samenlevingsvormen die door onze regering worden geaccepteerd.
Daarom is het goed bij vragen en opmerkingen rond trouwen of samenwonen eens te luisteren naar wat God ons daarover te zeggen heeft in zijn Woord.
Uit de veelheid van gegevens die ons worden aangereikt uit de Bijbel, zal ik slechts een onder de aandacht brengen. Mijn keuze is gevallen op een uitspraak van Jezus Zelf, waarbij Hij Genesis 2:24 citeert.
'Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen, en die twee zullen tot één vlees zijn.' Marc.10:7

Dat zijn heel bekende woorden die de Here Jezus hier spreekt. Maar kennen we ook de inhoud van die woorden, of zijn het alleen maar een aantal inhoudsloze kreten voor ons?
In deze uiteenzetting willen we huwelijk en samenwonen confronteren met het Woord van de HERE. We zullen gaan zien dat zo'n simpele tekst heel wat meer inhoudt dan we op het eerste gezicht zouden denken.

'Een man zal zijn vader en moeder verlaten.....'
In deze woorden zit meteen al iets definitiefs, iets wat niet meer terug te draaien is. Het woord 'verlaten' geeft in de grondtekst weer dat je je schepen achter je hebt verbrand; terugkeer is onmogelijk. De band met het ouderlijk huis wordt voor altijd doorgesneden. Het gaat niet om een tijdelijke afwezigheid, een uitstapje of een snoepreisje of zo iets. Nee, het maakt deel uit van het natuurlijk proces van zelfstandigheid. De opvoeding is achter de rug en nu is het de tijd om een eigen gezin te stichten.
Het maakt ook deel uit van een wonderlijke ervaring.
Twee wildvreemde mensen voelen zich tot elkaar aangetrokken.
Tussen een jongen en een meisje, een man en een vrouw, is een vonk overgeslagen: de liefde doet haar intrede. Een scheppingswonder dat z'n weerga niet kent: twee mensen die elkaar helemaal niet kenden vinden elkaar.
Ze besluiten de rest van hun leven samen verder te gaan, omdat ze van elkaar zijn gaan houden.
Nu verstaat men onder het woord 'liefde' in onze samenleving: '...de genegenheid en inzet voor hen die van hun kant een bijdrage leveren tot mijn eigen geluk.' Zoiets als: 'Als jij van mij houdt, houd ik van jou.' Hedendaagse liefde is gericht op het menselijke 'ego' en het intermenselijke, sociale contact.
Het gaat om de '..bevrediging van de hartstocht, de zinnelijke begeerte, waarbij de mens zich moet laten leiden door spontane impulsen vanuit een ongefrustreerd lichaam.' (Marcuse)
Toegeven aan je behoeften, anders raak je gestresst.

De Bijbel laat ons echter een heel ander geluid horen.
Paulus wijst ons in de Galatenbrief op onze vrijheid.
Maar hij zegt erbij, dat we die vrijheid niet mogen gebruiken als 'een aanleiding voor het vlees', maar dat we elkaar moeten dienen door de liefde.
Hier komen we op het spoor van de tegenstelling tussen de oude mens en de nieuwe mens. De oude mens, die de Here Jezus niet accepteert, en de nieuwe mens die Hem wel aanvaardt als Heer in zijn of haar leven.
Paulus noemt de oude mens 'vlees' en de nieuwe mens 'Geest.'
Bij de vele kenmerken die hij opsomt van die ,oude mens' behoren ook: hoererij, onreinheid, losbandigheid en zelfzucht.
De seksuele praktijk van onze samenleving, zeg maar.
Heel pijnlijk legt hij hier de vinger bij de zere plek.
Als je deze dingen bedrijft, zegt hij, als dit gewoonte is in je leven, dan sta je buiten het Koninkrijk van God. Maar wie Christus Jezus toebehoren, hebben het vlees -de oude mens- met zijn hartstochten en begeerten gekruisigd.
De nieuwe mens heeft Jezus aanvaard. Hij wordt gedreven door de liefde, als gave van de Geest. En van die liefde vallen twee bijzondere eigenschappen op.
Dat zijn: trouw en zelfbeheersing. Echte liefde maakt gelukkig.
Niet alleen jezelf, maar ook de ander.
Echte liefde vindt haar oorsprong echter niet in het menselijk ego en ook niet in het intermenselijke socio, maar in God.
God is de bron van waaruit de liefde ontspringt, want God is liefde.
En de liefde tussen man en vrouw zal een afspiegeling moeten zijn van de liefde die God heeft voor deze wereld.
In het scheppingsverhaal lezen we dat God op de zesde dag zegt: Laat ons mensen maken naar ons beeld en onze gelijkenis.
Dat betekent o.a. dat hij schepselen ging maken die in hun doen en laten, in heel hun leven het wezen van God moesten laten zien: de volmaakte liefde tot elkaar en tot de gehele schepping.
Onze omgang met elkaar als man en vrouw, als jongen en meisje, heeft daarom heel wat te betekenen.
Samen ben je beelddrager van God, een foto van God.
De wereld zal aan onze verhouding moeten kunnen zien hoe groot de liefde van God voor die wereld is, en wie God Zelf is.

In de Bijbel is de echte liefde in drie aspecten verdeeld.
In de eerste plaats noemt de Bijbel de: 'agapè'.
Dat is de liefde 'ondanks alles', de liefde die zichzelf wegcijfert ter wille van de ander. Niet je eigen geluk, maar dat van de ander op het oog hebben.
Het is ook de kenmerkende liefde bij mensen die tot geloof in de Here Jezus zijn gekomen. In de tweede plaats er de 'philia'.
Dat is de genegenheid, het je tot elkaar aangetrokken voelen.
En in de derde plaats is er de 'eros' het aanmoedigen van de lust van man en vrouw in het huwelijk. Erotiek staat echter nooit los van de andere twee aspecten. Erotiek in het huwelijk is nodig om het huwelijk compleet en aantrekkelijk te laten blijven. Het boek Hooglied is daar een schitterend voorbeeld van.
Als je op zeker moment in je leven te maken krijgt met de echte liefde, dan is dat een scheppingsgebeuren van de bovenste plank, een gave van God.
We zullen het dan ook op Gods manier moeten invullen. En daarom.......
Een man zal zijn vrouw 'aanhangen......'

Voor het woord 'aanhangen' is een uitdrukking gebruikt die te maken heeft met 'vastlijmen', 'niet meer uit elkaar kunnen'.
Het heeft dus niets te maken met 'kleverig' zijn van jongelui die verliefd op elkaar zijn en elkaar niet af kunnen blijven.
Ook uit het woord 'aanhangen' spreekt iets definitiefs.
Het is de relatie, die in de plaats komt van de oude familieband.
Iets wordt bij elkaar gebracht, aan elkaar vastgemaakt, met de bedoeling dat het ook vast blijft zitten. En de lijm die hiervoor wordt gebruikt is: trouw.
We vinden het terug in het werkwoord 'trouwen'.
Als je gaat trouwen dan beloof je elkaar bij te zullen staan in lief en leed, door dik en dun, tot de dood je zal scheiden. Deze trouw kan alleen opgebracht kan worden als er echte liefde in het spel is, de opofferende liefde.
Alleen deze liefde is in staat zich te handhaven 'ondanks alles.'
Toch gaat de HERE daarvan uit, als Hij zegt: '..een man zal zijn vrouw aanhangen....' Want het woord 'trouw' hoort bij een christen, omdat het hoort bij de Drieënige God. God is trouw tot in eeuwigheid.
Dat is vastgelegd in een Verbond: Ik zal U tot een God zijn en jullie zullen Mij tot zonen zijn. Deze verbondsgedachte is ook opgesloten in die simpele uitdrukking: '...een man zal zijn vrouw aanhangen....'
Als een jongen en een meisje samen verder willen in het leven, dan zal dat alleen kunnen d.m.v. een verbond, een belofte van trouw voor heel het leven.
Ook hierin zullen ze beelddrager van God moeten zijn!

Verder staat er '...zijn vrouw...'
Onlangs was ik ongewild getuige van een gesprek tussen een drietal meisjes van een jaar of zestien en een postbode. Het gesprek ging over een verhoogd risico op kanker bij die meisjes omdat ze rookten en de pil gebruikten.
Ze waren het er echter unaniem over eens dat het risico op kanker beter was dan het oplopen van aids. Want ze vonden het heel normaal dat je na een avondje stappen naar bed ging met de knul waar je mee uit was geweest.
Maar als Gods Woord het heeft over 'zijn vrouw', dan duidt dat op een levenskeuze waarbij de drie aspecten van de liefde aanwezig moeten zijn om deze stap te kunnen doen.
Daar is echter een periode van 'naar elkaar toegroeien' aan vooraf gegaan.
Een periode van 'elkaar leren kennen.' Soms is daar heel veel tijd voor nodig.
Als een man zijn vader en moeder verlaat om zijn vrouw 'aan te hangen', dan kan dat alleen op basis van wederzijdse trouw.
Want het aanhangen van je vrouw is een definitieve stap.
En daarom zal de basis -van de mens uit gezien- goed moeten zijn.

Want wat is nu de bedoeling van dit verlaten en dit aanhangen?
Onze tekst zegt: zij zullen tot één vlees worden. Uit twee verschillende mensen groeit een nieuwe eenheid. Slechts samen vormen ze die eenheid.
De man heeft de vrouw nodig om compleet te worden.
Zonder de vrouw is hij maar half. Ook de vrouw is zonder de man slechts een half mens. Alleen samen zijn ze één.
En het is de seksuele liefdesdaad waardoor de twee ook letterlijk één vlees worden (1 Cor. 6:16), de bezegeling van de nieuwe relatie.
Dat is tevens het moment dat God een man en een vrouw samenvoegt.
En wat God samenvoegt dat scheide de mens niet.
Dat geldt ook voor jongelui die gaan samenwonen.
Je mag van de HERE net zo min weer uit elkaar als getrouwde stellen.
Tot slot wil ik nog iets zeggen over 'trouw' en 'zelfbeheersing'.
En ik wil dat doen ten aanzien van het onderlinge contact tussen jongens en meisjes vooral. Niet omdat het tussen de oudere mannen en vrouwen wel goed zou zitten, maar om een helpende hand te bieden naar jullie situatie in onze samenleving. Samenwonen mist nu net die beloften van trouw voor het leven, die kenmerkend zijn voor mensen die de HERE liefhebben.
Vanuit het geloof moet je daarom al 'nee' zeggen tegen deze vorm van samenleven. Maar ook vanuit de eerbied voor de ander, het respecteren van de ander is deze vorm een gevaarlijk alternatief.
We hebben zoëven gezien dat het eerste seksuele contact automatisch betekent, dat je huwelijk in de hemel is gesloten.
Wat gebeurt er nu als je weer uit elkaar gaat? In de eerste plaats ga je daarmee in tegen Gods bedoeling, want wat Hij heeft samengevoegd mag de mens niet meer scheiden. Maar als je dat toch doet en je zou dan weer met een ander naar bed gaan, dan pleeg je echtbreuk (en daar stond in het O.T. de doodstraf op).
Daarom is er vooral zelfbeheersing nodig. De strijd tegen de oude mens. Niet toegeven aan zinnelijke lusten, geen zorg wijden aan het vlees, zegt Paulus, maar Jezus Christus aandoen. Dat kost strijd, dat betekent heel veel vechten in ons leven. Niet alleen tegen onszelf, maar ook tegen de algemene opinie die het Woord van God overboord heeft gegooid en de mens in het middelpunt heeft gezet.
Het loslaten van de HERE en Zijn verbond, gaat altijd gepaard met het loslaten van de onderlinge trouw tussen mensen.
Dat gaat niet alleen op voor het huwelijk maar ook voor andere onderlinge contacten. Een land waar de onderlinge trouw op de tocht staat, vervalt al spoedig in een an-archie; kijk maar om je heen.

Wij zullen moeten leven vanuit de toewijding aan de Heer van ons totale bestaan. Dat is nodig om ook in onze relatie man-vrouw, jongen-meisje iets te kunnen laten zien van de orde van God, waar liefde en trouw centraal staan. Want wij zijn beelddragers van God.
Maar welk beeld laten wij onze samenleving zien?

G. Haveman