ALLEEN VOOR GEHUWDEN

Wat betekent het huwelijk voor je ?

Ik vind dat je als gehuwd mens jezelf toch wel regelmatig deze vraag mag stellen.
Niet alleen maar : "Hoe voel ik me in mijn huwelijk ? Ben ik wel gelukkig met mijn partner ?".
Maar ook een veel diepere vraag : "Welke betekenis heeft het huwelijk voor mij ? Welke zin geeft het aan mijn bestaan ? Op welke manier vult dit mijn doel, mogelijkheden en behoeften ?".

Laten we hier eens over nadenken vanuit de bekende bijbeltekst : "En de Here God zei :
Het is niet goed dat de mens alleen zij. Ik zal hem een hulp maken die bij hem past." Gen. 2:18.

Enkele lijnen die ik hier uittrek :

a) Het huwelijk is een onderdeel van de schepping. God gaf het als een geschenk, niet uit genade (na de zondeval), maar als bestemming en voltooiing van de schepping. Het huwelijk is dus niet alleen ingesteld om bv. de zonde in toom te houden, of om de menselijke seksualiteit te ordenen.
Het huwelijk is de bekroning van de schepping. Daarin vindt de mens zijn bestemming (we zijn ervoor geschapen).
b) God constateert eenzaamheid bij de mens. En Hij haat de eenzaamheid. Geen eenzaamheid vanwege zonde, maar omdat de schepping nog niet af was. In de voltooiing van de schepping heft Hij deze eenzaamheid op.
c) Man en vrouw vormen samen het beeld van God op aarde (Gen. 1:27). Niet statisch, maar in de dynamiek van het leven. In het uitleven van taak en bestemming. Ik geloof dat in de interactie van man en vrouw iets zichtbaar wordt van het karakter van God zelf. Zoals we elkaar nooit volledig leren kennen en telkens weer voor verrassingen komen te staan. Zo ontdekken we ook telkens weer nieuwe dingen in God en Zijn omgaan met de wereld.
d) Die bij hem past. Ja maar, past mijn partner wel bij mij? Denk maar eens aan de grote verschillen in de emotionele en seksuele behoeften bij man en vrouw. En wie zegt dat mijn man of vrouw door God aan mij geschonken is. Het is natuurlijk een geloofsstap wanneer (vooral als het moeilijk gaat) u kunt zeggen : ik geloof dat zij/hij bij mij past. Toch zie je ook in de praktijk dat de ander bij je past. De ander daagt je namelijk tot iets uit, wat je nog niet bent of weet van jezelf. Dat is soms bedreigend, maar tegelijk zeer verrijkend. En de problemen in het huwelijk hebben veelal niet met zonde te maken, maar met groei. Groei in het leren oog te krijgen voor de behoeften van de ander en die van jezelf. Het huwelijk is de kracht en energiebron van waaruit je kunt werken aan je taak in deze wereld (Gen. 1:28). God wil vruchtbaarheid (in brede
zin) d.w.z. een vruchtbaarheid die het gevolg is van delen en uitwisselen. Via bij voorbeeld, uitstraling en een open huis te zijn voor je naaste.

Gods creativiteit is een gevolg van een gesprek met Zichzelf : "Laat ons mensen maken." Gen. 1:26. Ook al ervaren we dit allemaal niet zo erg. Ik geloof dat de potentie hiertoe in iedere relatie aanwezig is. Geloof in Gods beloften is een eerste vereiste, voor je gaat zien naar je eigen ervaringen.

Waarom is het vandaag dan zo moeilijk om je huwelijk gaaf en boeiend te houden, en lopen er veel oprechte gelovigen vast in het huwelijk ?

Om wat zicht te krijgen op je eigen situatie en wat meer begrip en geduld met jezelf te hebben, wil ik hieronder een oorzaak wat nader uitwerken.
Vroeger was de maatschappij de sociale structuur die het huwelijk ondersteunde,
controleerde en bevestigde. Nu (een ontwikkeling sinds de jaren vijftig) staan de waarden/behoeften van de samenleving haaks op die van het huwelijk. In onderstaande tabel is afgebeeld hoe je het zou kunnen zien. Je zou kunnen zeggen dat de eerste waarden meer bij de natuur passen en de tweede bij de economie en de moderne technologie.
Waarden samenleving
geven, zaaien (rijpen) consumeren, zoveel mogelijk zien en ervaren en wel zo snel mogelijk
trouw, geduld een enorme afwisseling van vraag en aanbod

Waarden huwelijk
het gaat om zijn en niet om scoren/bewijzen produktiviteit/effect wat levert iets of iemand op, ook het belang van de ander zien en daarvoor beschikbaar willen zijn zelfontplooiing zien en daarvoor beschikbaar willen zijn. Gevolg : mensen die dit bij jou verhinderen, uit de weg gaan.

Welke gevolgen heeft dat nu voor ons?
1. We leven nu met veel grotere verwachtingen dan vroeger (bv. Een moeder die haar volwassen kinderen nu verwijt dat ze vroeger zo weinig tijd voor zichzelf gehad heeft.).
2. We kunnen veel moeilijker investeren.
3. Trouw en eerbied, waarvan tederheid en bewondering het gevolg zijn, zijn waarden
die we buiten het huwelijk zo weinig terugvinden. We zullen ze dus onszelf en elkaar moeten leren. En dit vraagt ruimte en tijd.
4. We hebben een sterke behoefte aan genot, seks, plezier en ontspanning (niet het minst door de reclame, media). Maar ook omdat we vaak onder een enorme stress leven, willen we compenseren. Er is een groot verschil tussen de manier waarop onze ouders ontspanning zochten en wij het doen.

Maar hoe gaan we hiermee om ? Hoe bouwen we aan het huwelijk en doen we recht aan de tijd en maatschappij waarin we leven (zonder dus weg te hoeven vluchten ) ? Ik ben weer terug bij mijn eerste vraag. Wat betekent het huwelijk voor jou ? Welke waarden zijn voor jou belangrijk ? Vind je de zin van jouw leven terug in de bijbelse noties van Genesis 1 en 2 ? Alleen dan kan je weerstand bieden aan de druk van de samenleving en tegen de stroom in bouwen aan een WAARDEVOL huwelijk.

Ik geloof dat het huwelijk onverwoestbaar is. Bij Gods schepping van het huwelijk overzag Hij alle eeuwen en zo voorzag Hij in de behoeften die mensen ook in de 20e en 21e eeuw zouden hebben. Het loopt God niet uit de hand. Hij heeft vertrouwen in Zijn eigen schepping.

Ik geloof dat het huwelijk alle problemen en uitdagingen aankan. Ik constateer dat vele huwelijken zware crisissen kunnen overleven. Ik geloof in de mogelijkheid die God ons heeft gegeven om problemen op te lossen en te groeien in de meest miserabele omstandigheden. Petrus zegt dat we met alles zijn begiftigd om een vruchtbaar en een krachtig leven te leiden (II Petrus 1:3). De oplossing ligt voor een deel in onszelf.

Geloof in God mag samen gaan met geloof in jezelf en je eigen huwelijk. En als we falen is dat om te leren en verder te groeien. Vanuit Gods vergeving mogen we op de puinhopen van gisteren, vandaag een nieuw gebouw neerzetten.

HOE HOUD IK MIJN HUWELIJK (EEN BEETJE) GOED ?

Broeder en zuster Jansen waren jarenlang het voorbeeldgezin van de gemeente. Altijd samen en trouw op de gemeentesamenkomsten. Hun kinderen gedroegen zich voorbeeldig
en nooit was er iets zichtbaar van onenigheid of verschil. Vorige week hoorden we het bericht : ze gaan scheiden. Als een donderslag bij heldere hemel. Niemand die dit
verwacht had, of had zien aankomen. Iedereen is ontzet en vraagt zich verbijsterd af:
als zij gaan scheiden, kan ons dan niet hetzelfde overkomen ?

Bovenstaand (fictief ) verhaal is niet uitzonderlijk. Vele malen hoor ik dit verhaal in
allerlei variaties zich afspelen in allerlei gemeenten van welke kleur dan ook. Het lijkt weleen virus waar niemand immuun voor is. Het doet pijn als christenen gaan scheiden. Dat in de wereld één op de drie huwelijken eindigt in een scheiding is erg, maar wij als christenen zouden hier toch tegen bewapend moeten zijn. Bij ons zou het toch anders moeten toegaan. Ons geloof zou ons er toch voor kunnen beschermen ?

Bovendien zet het wel erg te denken. Als zelfs voorbeeldige christen-gezinnen uit elkaar gaan, welke garantie hebben we zelf dan, om ons huwelijk nog recht te houden. Gaat ons vroeg of laat niet hetzelfde overkomen. Kunnen we er wel iets aan doen, of is het gewoon een kwestie van geluk hebben.

De inzet van zuster A.

Laten we eens een voorbeeld bekijken. Zuster A is gehuwd met een man die regelmatig alkoholproblemen heeft. Vaak is het onder controle, maar eens in de zoveel weken loopt
het volledig uit de hand. Met alle negatieve gevolgen voor het gezin. De man is niet gelovig. Zuster A bidt dat haar man ophoudt met drinken en vooral dat hij christen zal worden.

Met alle middelen tracht ze het huwelijk recht te houden, dan weer door grenzen te stellen en dan weer door veel aan hem toe te geven. Uiterlijk lijkt het wel of het gezin alleen draait op haar inzet.

Maar is deze inzet wel gerechtvaardigd ? Gaat het haar lukken ? Zal de relatie
verbeteren ? Gaat de man ooit christen worden ? Zal haar inzet leiden tot een andere houding van de man ? Kortom, is liefde een werkwoord of moet je gewoon geluk hebben. Met deze vragen wil ik me in dit artikel bezig houden en trachten wat aanzetten voor verder gesprek mee te geven.

Een schrale troost.

Wanneer u zich een beetje herkent in bovenstaande, laat ik dan beginnen met u te bemoedigen : U BENT NIET DE ENIGE. Ondanks dat u misschien denkt dat het anderen gemakkelijker afgaat dan u. Voor de meeste echtparen geldt vandaag dat liefde in de eerste plaats een werkwoord is.

Om elkaar een beetje te begrijpen, om samen tot eensgezinde beslissingen te komen, om niet te veel te verschillen in de aanpak van de kinderen. Het is hard werken om op elkaar afgestemd te raken. Er zijn maar weinig koppels die zo veel gezamenlijk hebben dat ze elkaar zonder woorden verstaan en elkaar grotendeels aanvoelen.

De meeste echtparen vandaag hebben dat niet en moeten veel inspanningen doen om elkaar te verstaan. Hoe komt dat zo ? Toen we verliefd waren en elkaar de hemel op aarde beloofden, waren we ook werkelijk overtuigd dat het ons zou lukken en dat niemand dit geluk in de weg zou staan.

Maar als we terugkijken, denken we : waar zijn onze gevoelens en diepe motieven van toen gebleven ? Hebben we ons toen vergist ? Of hielden we onszelf voor de gek ? Soms hebben we het gevoel dat onze partner in niets gelijkt op de geliefde tegen wie we destijds het jawoord zeiden. Ik denk dat we niet moeten onderschatten dat we vandaag allemaal onder hoge druk leven. Op alle terreinen wordt het beste geëist.

Kwaliteit staat bovenaan. Of het nu gaat om de auto die we kopen, de vaatwasmachine, of de vakantiereis. In alle gevallen wordt ons duidelijk gemaakt dat we op kwaliteit mogen rekenen. En bij slechte kwaliteit krijgen we ons geld terug. Ook van onze relaties wordt het beste geëist.

We vinden dat we het recht hebben om begrepen, aanvaard en geliefd te worden. En evenals in het commerciële circuit : er is aanbod genoeg. Wees dus niet te snel tevreden met uw keus. Dit maakt dat we veel minder snel tevreden zijn en hogere eisen aan de relatie stellen. Dat is op zichzelf nog niet het grootste probleem, als we maar zien dat er aan de kwaliteit gewerkt moet worden, en dat deze pas na veel inspanning verkregen kan worden.

Helaas, ook hiervan denken we dat deze er kant en klaar moet zijn. Als een produkt dat op maat geleverd kan worden. Dit denken doet tekort aan wie wij mensen zijn, onze verschillen, zwakten en grenzen ? Maar het doet ook tekort aan het leven zelf. Het leven is geen vakantiereis, maar een opgave, een taak die we te vervullen hebben, verbonden met een groeiproces dat ons gehele leven in beslag neemt.

Nooit zullen we uitgegroeid zijn. Altijd weer zal er geschaafd en bijgesteld moeten worden. Dit betekent dat ons huwelijk nooit een droomreis, maar meer een werkvakantie is. Met veel teleurstellingen, maar met ook veel mogelijkheden en verrassingen. Vroeger was men zich hier meer van bewust, doordat het leven zelf een zware opgave was met veel moeiten en zorgen. We zullen dus tegen de stroom van de tijd in, andere doelen en verwachtingen moeten hebben, willen we niet permanent teleurge-steld raken.

Verzorgd of verzorgd willen worden.

Zoals u reeds uit bovenstaande begrepen zult hebben, is liefde voor mij vooral een werkwoord. Dat betekent dat niets vanzelf gaat, maar ook dat er veel mogelijk is en er
niets is wat maakt dat een bepaalde relatie reeds op voorhand tot mislukken gedoemd is. Laten we één van de terreinen bekijken waarin er volgens mij gewerkt kan worden.

Het is een thema wat Jürg Willi in zijn boek ‘De partnerrelatie' bespreekt. We willen allemaal regelmatig verzorgd worden, maar ook de ander verzorgen. In sommige
relaties bestaat voortdurend hetzelfde patroon, waarbij de ene partner voortdurend
zorgt en geeft, en de ander voortdurend ontvangt en zich laat verzorgen. Dit kan heel
goed gaan, maar heel vaak zie je dit op de duur ook mislukken.

Soms zie je de verzorgende partner na verloop van tijd gaan scheiden onder het motto :
nu wil ik eens aan bod komen. Soms ook andersom, als de verzorgende partner het beu is
en deze zorg als erg verstikkend begint te ervaren. Je zou toch mogen zeggen dat een relatie het best floreert, wanneer beide rollen regelmatig omgekeerd worden. Wanneer
er onvrede of zelf conflicten onstaan, is het interessant om te zien of juist hier niet een voedingsbodem ligt. Kijk eens wie er welke rol in jullie relatie speelt.

Als je de verzorgende rol speelt, kan het zijn dat de conflicten die er zijn - of juist een ontwijkende houding van je partner - een signaal is om van rol te veranderen. Want helaas zijn er maar weinig paren in staat om hier rechtstreeks over te praten. Het opgeven van de verzorgende rol moet je dan niet zien als een afwijzing van je inzet tot nu toe, maar meer dat jullie gegroeid zijn naar een nieuwe fase in jullie huwelijk waarbij rolverandering mogelijk is.

Hetzelfde geldt voor de andere rol, wanneer je merkt dat je partner ook eens aan bod
wil komen en verzorgd wil worden. Dan moet je dat niet als verwijt oppakken, maar als een uitdaging en vertrouwen in jouw verzorgende mogelijkheden. Het is spijtig dat deze
nieuwe signalen vaak het begin van een breuk betekenen. Omdat men het oppakt als "ze houdt niet meer van me" i.p.v. "ze wil aan rolverandering doen.

Liefde en verschil.

Vaak leven veel echtparen toch nog met het idee dat een goed huwelijk betekent, dat
je heel veel samen hebt. Samen winkelen, samen zwemmen, dezelfde cursussen, hobby's, etc. Maar ook dezelfde ideeën, opvattingen, manier van opvoeding, dezelfde behoeften, gelijke verlangens naar seks, enz...

En wanneer blijkt dat er maar weinig overeenkomsten zijn, kun je het gevoel hebben ver
van elkaar af te staan en vervreemd te raken. Hoe kun je hiermee omgaan? Ik denk dat verschil logischer is dan gezamenlijkheid. Onze achtergronden en karakters zijn vaak zo verschillend dat de euforische eenheid die we tijdens onze verliefdheid ervaren meer
wens dan realiteit bevat.

Het is van groot belang om te beseffen, dat een goed huwelijk niet van een groot gevoel van gezamenlijkheid afhangt. Integendeel, als er weinig verschil is, kan het misschien wel zo saai worden dat je het gevoel hebt dood te gaan in je huwelijk. Een goed huwelijk heeft meer te maken met een goed omgaan met het verschil. Het is goed om eens te inventariseren waar je allemaal verschillend in bent (en ook wat je gezamenlijk hebt).

Deze inventarisatie kan wel eens pijn doen, omdat je een aantal dromen moet opgeven, die je tot nu toe gekoesterd hebt. Het doet bijvoorbeeld pijn, als je moet toegeven dat ook het begin van jullie relatie door beiden anders beleefd werd (bijvoorbeeld dat je moet constateren dat de ander minder verliefd of minder zeker van de relatie was dan jij).
Maar deze eerlijkheid is dan wel een goede start voor de rest van het huwelijk. Durf te leven met de verschillen en zie ze meer als aanvulling i.p.v. bedreiging of afwijzing.

En het geloof dan ?

Helpt het geloof bij het overwinnen van huwelijksmoeilijkheden ? Kun je als christen
dingen doen, die de kans op een beter huwelijk of oplossing van het probleem waarschijnlijk maakt ?

Ik vermoed van wel. Ik baseer dit op de positieve veranderingen die ik in de praktijk
gezien heb, maar vooral ook op de hoopvolle kracht van Gods Woord. Als christenen mogen we uitgaan van het gegeven dat de heilbrengende genade van Jezus Christus in deze wereld zichtbaar geworden is (Titus 2:11). Waar Hij de kans krijgt zal hij dingen vernieuwen en ons nieuwe kansen geven.

Wanneer en hoe helpt het geloof bij huwelijksproblemen ? Laat ik een drietal elementen aanreiken :
1. Het geloof leert ons om het leven anders te zien :
De bijbel leert ons leven te zien in het licht van de eeuwigheid. Dat wil zeggen dat mijn uiteindelijk geluk niet in dit leven en van mijn partner verkregen kan worden. Nee, ook het huwelijk behoort bij de voorbereiding op de eeuwigheid. Het leven is meer opgave dan gave.

De bijbel leert ons dat dit leven nog steeds een onverlost leven is. Alles is aangeraakt door de zonde en daardoor begrensd, onvolmaakt en ten dele. Juist de onvolmaaktheid van het huwelijk doet ons beseffen dat onze uiteindelijke bestemming in de toekomst ligt. Neem bijvoorbeeld de seksualiteit. Door de reclame, media enz. wordt ons een beeld aangereikt dat seksueel geluk een hoog levensdoel behoort te zijn, en dat dit eenvoudig te verwerven is. De realiteit is anders. De meeste echtparen ervaren verschil in behoeften.

Soms leggen trauma's uit het verleden druk op het kunnen genieten van seks. Er wordt geworsteld met impotentie. Sommigen zijn geremd door het verleden om te kunnen genieten. Weer anderen worstelen met schuldgevoelens vanwege begane fouten enz. Dit klinkt wat pessimistisch, maar het maakt wel deel uit van de realiteit. Ook onze seksualiteit is aangetast door de gevolgen van de zondeval en daardoor kwetsbaar.

Dat wil niet zeggen dat we niet aan een verhoging van ons geluk mogen werken, maar wel dat ons einddoel; onze levensbestemming hier niet van af mag hangen. En hier komen we direct ook bij de positieve kant. Juist het eeuwigheidsbesef voorkomt overtrokken verwachtingen. Het helpt ons om de geestelijke kant van ons menszijn hoger te stellen dan het lichamelijke. Het laatste staat in dienst van het eerste en niet andersom.

Onze levensbron is geestelijk van aard (de liefde en blijdschap van God) en ons levensdoel is eveneens geestelijk van aard : het liefhebben van God en onze naaste. Dit betekent dat moeilijkheden in de huwelijks relatie onze bron en levensdoel niet onmogelijk maken. Integendeel zie ik vaak dat deze ons meer naar de bron en eigenlijke bestemming leiden en daardoor ook ver betering van de relatie.

2. Het geloof helpt ons om de ander anders te zien.
De ander is niet degene die ons helpt gelukkig te worden en in al onze behoeften moet voorzien. Integendeel, onze partner is ons gegeven opdat we samen aan onze levenstaak kunnen werken. Onze zorg en verant- woording voor elkaar zijn illustraties
naar deze wereld van Gods liefde.

Het geloof helpt je om de ander als kwetsbaar en beperkt te zien. In de zin dat je partner nooit in staat is om je diepste behoeften te kennen en je daarin te bevestigen. Uiteindelijk kan God dat alleen. Maar tegelijk helpt het geloof om de schoonheid en talenten van de ander te zien en hem/haar daarin te stimuleren.

Het geeft een enorme blijdschap en voldoening wanneer je merkt dat je de ander kunt bevestigen in zijn /haar talenten en schoonheid. Veel mensen zeggen : mijn liefde van m'n partner is op. Maar Goddank kun nen we weer nieuwe liefde ontvangen, door ons voor Gods bron open te stellen.

3. Het geloof helpt je ook om jezelf anders te zien.
Wat er volgens mij fundamenteel verkeerd gaat in huwelijksrelaties is het volgende. Ieder mens hunkert er naar om zich weer voluit mens te voelen, zoals God ons oorspronkelijk geschapen heeft : vol van liefde, schoonheid, goedheid en kracht. We hebben bij de ver- liefdheid de illusie dat die ander deze eigenschappen in ons ziet en waardeert. Later merken we dat dit niet uitkomt.

Maar toch blijven we hopen dat onze partner die prachtmens in ons wakker maakt, die we in wezen zijn en willen worden. Toch kan onze partner dit onmoge lijk. Alleen de stem van Jezus kan ons geestelijk wak ker maken en terugbrengen bij onze oorspronkelijke bestemming. Onze echte identiteit vinden we in de overgave aan God.

Daar ontdekken we onze roeping, namelijk de heerlijkheid van God te ervaren en in deze wereld te weerspiegelen (II Cor. 3:18). Deze heerlijkheid is ons beeld en gelijkenis van God. Deze schat met al zijn bronnen en mogelijkheden liggen in onze geest verborgen. Niet de ander, maar alleen God en wijzelf hebben toegang tot deze schat (I Cor. 2:11a). Dit betekent dat niet de ont moeting met onze partner, maar wel de ontmoeting met Jezus ons tot onze bestemming brengt. Dit betekent ook dat je meer kunt investeren en minder afhankelijk bent van hoe jouw partner je ziet en behandelt.

In de titel schreef ik ‘een beetje'. Laten we niet te streng zijn voor onszelf. God vraagt van u geen perfect huwelijk. Uw inzet en gevecht zijn in Gods ogen kostbaarder dan u denkt. In Fil. 2:1 vindt Paulus ‘een beetje' al genoeg. En Jezus kan wonderen doen met 5 broden en 2 vissen. Hij vraagt ons het weinige wat we hebben aan Hem te geven en de rest is Zijn zaak.

Ik wil afronden met een voor mij belangrijke tekst hierin :

Want bij U is de bron des levens,
in uw licht zien wij het licht. (psalm 36:10)