Artikel in de Handreiking (juni 2002) van het citypastoraat van de Domkerk te Utrecht

Artikel Handreiking Citypastoraat DOMKERK UTRECHT over Oecumene

Oecumene is genade.

De Wereldraad van Kerken wil: ....de kerken oproepen tot zichtbare eenheid in hetzelfde geloof, in dezelfde eucharistische gemeenschap, uitgedrukt in eredienst en een met elkaar gedeeld leven in Christus, opdat de wereld gelove.Uit The constitution and Rules of the World Council of Churches, III,1

Het 20^ste oecumenische concilie van de katholieke kerk, Vaticanum II, heeft oecumene in dezelfde Geest gedefinieerd. Zo lezen we in het Oecumenisch Directorium van de katholieke kerk (nr 22) de zin "De oecumenische beweging is een genade van God, geschonken door de Vader in antwoord op het gebed van Jezus (Joh.17,21) en de smeekbeden van de kerk die haar door de heilige Geest worden ingegeven (Rom.8,26-27)". Het vraagt van de christenen dat " zij vol hoop en biddend actief werken aan de bevordering van de eenheid van de christenen" (nr 9)

In deze teksten wordt er heel terecht van uitgegaan: oecumene is het streven van alle christenen om te komen tot een zichtbare gemeenschap met Christus aan het hoofd, die we kerk (letterlijk. "van de Heer") noemen. Heel bijzonder is dat het streven naar oecumene een genade van God genoemd wordt.

"Samen op weg" is genade.

Het is niet overdreven om te zeggen dat het SOW-proces een teken is van Gods genade. Drie kerken die zich zo aan elkaar binden dat het geheel meer is dan de som van de delen! Wanneer zij zich samenvoegen dan worden zij voor andere kerken verspieders als Jozua en Kaleb. Tegen de verspreiders van boze praatjes in. (Num.14,37-38).

Katholiek en Oecumenisch.

De gemeenschap van de Heer, die we kortheidshalve "kerk" noemen is katholiek en oecumenisch. Katholiek: het gehele Evangelie omvattend. Oecumenisch: alle volgelingen omvattend.

Iedere kerk moet katholiek en oecumenisch zijn.

Om dat te helpen bereiken heeft ieder katholiek bisdom een persoon die tot taak heeft de katholieken bewust te maken dat het verlangen en streven naar eenheid een kenmerk is van iedere christen. Zelfs in streken waar alleen katholieken te vinden zijn dient er zo’n gedelegeerde voor de oecumene te zijn. Katholiek en oecumenisch horen bij elkaar.

Het Beleidsplan van het Aartsbisdom Utrecht zegt dan ook: Oecumene is een wezenlijk onderdeel van gemeenschapsopbouw. Het wordt gekenmerkt door creativiteit en durf. We mogen vertrouwen op de werking van de Geest bij het scheppen van ruimte voor dialoog, waarbij geen enkel onderwerp bij voorbaat taboe zal zijn. Zo wordt aan de oecumenische beweging (weer) een plaats gegeven in het hart van de geloofsgemeenschap.

De kerk van Rome en de kerk van Utrecht.

Er is een wijd verbreid misverstand over de benaming van de katholieke kerk, dat oecumenisch gezien niet onbelangrijk is. Soms wordt ze "rooms-katholieke kerk" genoemd. Ook door katholieken zelf. Het is geen ramp, maar wel onjuist. Wanneer je voor onze streken katholiek wilt preciseren dan kun je beter spreken van Latijns-katholieken. Naast de Latijns-katholieken zijn er ook Chaldees-katholieken, Grieks-katholieken, Oekraïens-katholieken en talloze andere katholieken, die ook met de kerk van Rome verbonden zijn. In officiële kerkelijke documenten, in die van het concilie en ook in de kerkorde wordt gesproken van de katholieke kerk. De kerk van Rome is het bisdom Rome en de kerk van Utrecht is het bisdom Utrecht. De katholieke kerk is een verzameling van (ruim 3000) lokale kerken, voor wie de (soms knellende) band met de kerk van Rome wezenlijk is door de bijzondere positie van haar bisschop, die de Petrusfunktie heeft.

De EUG, oecumenische studentenkerk

Eigenlijk is dat woord "oecumenisch" hier overbodig. Iedere christengemeenschap moet katholiek en oecumenisch zijn. Ik ben blij dat ik parttime in de EUG mag werken. Een geweldige proefpolder. Daar komt aan het licht of je elkaars vorm van kerkzijn serieus neemt. Ook elkaars vorm van eredienst. Nu eens vindt b.v. de doop plaats onder verantwoordelijkheid van de katholieke kerk, dan weer onder die van een andere kerk. Dat geldt ook voor de viering van de Eucharistie of het H.Avondmaal. Er is altijd één voorganger, om te voorkomen dat het beeld ontstaat: een viering is oecumenisch wanneer er twee voorgangers zijn. Interessant zijn er ook de gesprekken over de band die er is met de moederkerken (SOW, katholiek, remonstrant). We willen niet kerk zijn naast die bestaande kerken maar onze band ermee levend houden.

De CHARTA OECUMENICA: een uitdaging.

Dat de oecumenische beweging genade is, wordt wel heel zichtbaar in de Charta Oecumenica, het basisdocument waarmee de kerken in Europa de komende jaren willen werken. Ook de kerken in ons land hebben dit document ondertekend. Een schitterend resultaat dat begon met het Conciliair proces: Vrede, Gerechtigheid en Heelheid van de schepping meer dan 20 jaar geleden. Na Europese en landelijke kerkendagen is de Charta Oecumenica tot stand gekomen. Voor mij is de Charta Oecumenica het belangrijkste oecumenisch gebeuren sinds de oprichting van de Wereldraad van Kerken.

Laten we er samen mee gaan werken.

Henk van Doorn, gedelegeerde voor de oecumene in het aartsbisdom Utrecht