Spannende reis van paus in Brazilië

Het pausbezoek deze week aan Brazilië staat in het teken van vier p's: pinksterkerken, priestertekort, politiek en poverty (armoede).

BARNEVELD - Paus Benedictus XVI komt vanmiddag in Brazilië aan voor een bezoek dat tot zondagavond duurt. Geen geringe inspanning voor een man van tachtig, met twee keer een jetlag in vijf dagen; het tijdsverschil met Rome is vijf uur. De avonden in zijn programma zijn vrij.

Het is ook een spannende reis, zijn zesde naar het buitenland en de eerste naar Latijns-Amerika. Joseph Ratzinger is Duitser en bestrijdt als paus met verve de 'dictatuur van het relativisme' in Europa. Maar in het warme en ritmische Latijns-Amerika wonen de meesten van zijn schaapjes: ruwweg de helft van de 1,1 miljard rooms-katholieken wereldwijd. En die hebben hun eigen zorgen. De paus bezoekt deze week een continent waar de kloof tussen arm en rijk nog steeds enorm is, en waar de Rooms-Katholieke Kerk de afgelopen dertig jaar miljoenen leden heeft verloren, vooral aan pinksterkerken. Wat kan de paus doen om de armen stem te geven, terwijl hij de bevrijdingstheologie die uit dit werelddeel komt, altijd heeft afgewezen? Om het verlies richting de pinksterbeweging te stelpen?

Lange tijd maakten de lokale bisschoppen zich erg boos over de 'zieltjeswinnerij' van de pinksterbeweging; daar zat volgens hen het kapitalistische Noord-Amerika achter. Inmiddels zien ze wel dat hun eigen kerk een leemte op te vullen heeft. De pinksterkerken kwamen met individuele aandacht en een direct, persoonlijk geloof dat mensen boven de dagelijkse ellende uittilt. Soms met beloften van genezing en materiële vooruitgang, als je voor God kiest. In de charismatische vernieuwing heeft de Rooms-Katholieke Kerk zelf een antwoord op de pinkstergroei gevonden. In Brazilië noemt bijna zestig procent van de katholieken zichzelf charismatisch. Ook die beweging legt accent op bijzondere gaven van de Geest en houdt vieringen vol expressie.

Dat zal de paus willen aanmoedigen, ook al vanwege een schreeuwend priestertekort. Brazilië heeft één priester op achtduizend kerkleden. Inschakeling van actieve leken lijkt de enige mogelijkheid om iets van kerkelijk leven te laten opbloeien. Maar Benedictus zal de charismatische beweging wel tegelijk stevig binnen de moederkerk verankerd willen houden, onder zeggenschap van de priesters, en buiten vaarwater van een soort welvaartsevangelie.

Wat de zorg en het opkomen voor de armen betreft: deze paus heeft de bevrijdingstheologie altijd bestreden, omdat die tekortdoet aan het verlossingswerk van Christus. In Brazilië moet blijken in hoeverre de recente schorsing van bevrijdingstheoloog Jon Sobrino de paus kwalijk wordt genomen. Maar hij zal dit bezoek wel herder van de armen willen zijn. Armoede gaat ook deze paus ter harte; pas nog sprak hij de G-8 erop aan. Hij riep de grootste industrielanden op de schulden van de arme landen kwijt te schelden.

Abortus
Sinds de tijd waarin de bevrijdingstheologie opkwam, zijn in Latijns-Amerikaanse landen heel wat linkse regeringen aan de macht gekomen, vaak met steun van de rooms-katholieke bisschoppen. Maar over hun ethische koers heeft de paus nu soms zorg. In Mexico, Colombia, El Salvador en Chili is het verbod op abortus versoepeld; in Brazilië is een abortuswet in de maak. In diverse hoofdsteden is het homohuwelijk gelegaliseerd. Westerse 'verworvenheden' doen hun intrede en sinds kort verliest de Rooms-Katholieke Kerk hier ook leden die helemaal geen behoefte meer hebben aan geloof.

De paus opent zondag een bijeenkomst van alle Latijns-Amerikaanse bisschoppen in het Mariabedevaartsoord Aparecido. Daar staat evangelisatie en verkondiging als centraal thema op de agenda.
Bron: http://www.nd.nl/Document.aspx?document=nd_artikel&id=92379