Satan is weer lekker bezig
Trouw, 9 mei 2001
JOS BLOEMKOLK

"Satan is weer lekker bezig" nevenstaand citaat uit Harry Potter en de Steen der Wijzen van J. K. Rowling, waarin Harry in 'de verboden spiegel' zijn overleden ouders ziet, is sommigen een gruwel, en zeker de Here. EO Visie, de omroepgids van de Evangelische Omroep, publiceerde deze week een opiniërend stuk waarin wordt gezegd dat de bijbel tegen hekserij en omgang met de doden is en dat je als christen Harry Potter dus niet zomaar moet omarmen. De auteur, Ronald Koops, schrijft: 'Bangheid en paniekvoetbal zijn niet nodig. Maar waakzaamheid is een must.'

Hij citeert het Oude Testament: 'Onder u zal er niemand worden aangetroffen, die zijn zoon of dochter door het vuur doet gaan, die waarzeggerij pleegt, geen wichelaar, uitlegger van voortekenen, of tovenaar, geen bezweerder, niemand, die de geest van een dode of een waarzeggende geest ondervraagt of die de doden raadpleegt. Want een ieder die deze dingen doet is de Here een gruwel, en ter wille van deze gruwelen drijft de Here, uw God, hen voor u weg. Gij zult onberispelijk staan tegenover de Here, uw God.' (Deuteronomium 18: 10-13)

Koops: 'In het bijbelgedeelte dat we net lazen, waarschuwt God voor waarzeggerij, het uitleggen van voortekenen, tovenarij en bezweerders. De boeken van Harry Potter staan ból van tovenarij, machten en vervloekingen.'

Zijn verontrusting over de immense populariteit van de tovenaarsleerling Harry wordt niet gedeeld door de gehele christelijke pers. Het Reformatorisch Dagblad schrijft dat de traditionele kerken de macht van het kwaad zeker niet ontkennen, maar dat zij Potter toch niet als een groot gevaar zien. En het Nederlands Dagblad kopt: Harry Potter is niet occult.

De Italiaanse krant Avveniere, uitgegeven door de bisschoppen, breekt zelfs een lans voor Harry: 'Harry wint, omdat hij intelligent is en dapper, maar bovenal omdat hij humaner is dan zijn tegenstanders. Wat de slechteriken totaal missen is menselijkheid, menselijke gevoelens, menselijke basiswaarden. Harry heeft die wel allemaal, en vele daarvan zijn christelijke waarden.'

De enige school waar de Potter-boeken worden geweerd is een lagere school in Groot-Brittannië, waarvan het schoolhoofd Carol Rookwood verklaarde: 'Onze onderwijsethiek stamt uit de bijbel. De bijbel zegt duidelijk, van Genesis tot Openbaringen, dat demonen, duivels en het occulte echt, krachtig en gevaarlijk zijn.'

Maar de meeste en felste reacties komen uit de VS, waar ook ernstige bezwaren bestaan tegen boeken als The adventures of Huckleberry Finn van Mark Twain, Of mice and men van John Steinbeck en The catcher in the rye van J. D. Salinger. Verontruste, christelijk-fundamentalistische ouders in dertien staten hebben geprobeerd de boeken met Harry Potter te weren uit bibliotheken, en leraren te verbieden het voorleesuurtje te vullen met Harry's avonturen. Een christelijke website

(www.exposingsatanism.org) fulmineert: 'Satan is weer met zijn oude trucs bezig!' Niettemin is Harry Potter nog nergens in de Verenigde Staten verboden.

J. K. Rowling zelf heeft een simpele verdediging: wie tegen die boeken is, leze ze niet. In de Washington Post voegt ze daar nog aan toe: ''Als je alle boeken met hekserij en het bovennatuurlijke verbiedt, verbied je driekwart van de kinderliteratuur. Ik denk echt dat het morele boeken zijn. Ik heb duizenden kinderen ontmoet en niet één is tegen mij over het occulte begonnen.''

Maar de bezwaren komen niet alleen uit christelijke gelederen. De Harry Potter-boeken zouden ook seksistisch zijn, volgens de Amerikaanse academica Elizabeth Heilman. Zij zei onlangs op een onderwijscongres in de VS, dat Rowling de vrouwelijke personages 'negatieve stereotypen' meegeeft. De meisjes zijn 'giechelig, emotioneel, geneigd tot roddelen en anti-intellectueel'. De mannen daarentegen zijn 'wijzer, moediger, krachtiger en leuker'.

De beste vriendin van Harry, Hermelien Griffel, speelt bewust de tweede viool en moet steeds uit benarde situaties worden gered door de mannelijke held. Het samenvattende oordeel van dr. Heilman: de boeken van Rowling zijn 'kapitalistisch en patriarchaal'.

Niet iedereen begrijpt die uitspraak en niet iedereen die hem wel begrijpt, is het er mee eens.