'Javanen duiden
aardbeving religieus'
SALATIGA - Onder de
bevolking van Java leeft vrij algemeen de gedachte dat de
aardbeving die het eiland trof, waarbij duizenden doden
vielen, iets te maken heeft met de manifestatie van God.
Dat zegt ds. Kees van Ekris
(33), die door de Gereformeerde Zendingsbond (GZB) is
uitgezonden naar Indonesië. Met zijn vrouw Arianne woont hij
in Salatiga, op zo'n vijftig kilometer van het rampgebied in
Zuidwest-Java. Van Ekris rust predikanten toe en geeft les aan
een theologische opleiding.
De bewoners van Java geven aan de aardbeving een religieuze
duiding, heeft Van Ekris ervaren. ,,Vrij algemeen leggen de
Javanen een relatie tussen de ramp en een goddelijke macht. Ze
voelen de angstaanjagende macht van de natuur zo dat die met
God te maken moet hebben. Zoals een van mijn studenten vaak
zegt: wie anders bezit een zo overstelpende kracht dan God?''
Van Ekris vindt dat niet zo vreemd in een land, dat twee jaar
geleden ook al geteisterd werd door de tsunamiramp. ,,In het
Westen, dat rampen van deze omvang niet kent, is die link naar
het hogere moeilijk voor te stellen. Maar als in de tijd van
één vingerknip duizenden doden vallen en huizen in puin
liggen, leg je al gauw een link naar een hogere macht.''
Er zijn ook varianten in religieuze duiding, aldus de
GZB-werker. ,,Sommigen denken dat Java gestraft wordt voor de
politieke wantoestanden op het eiland. Anderen geven een
mythologische verklaring. Nyai Roro Kidul, de Koningin van het
Zuiden, leeft in de zee ten zuiden van Jogjakarta. Omdat daar
het epicentrum van de beving lag, denken zij dat de ramp
wellicht een boodschap bevat. Velen hangen een mix van deze
religieuze duidingen aan.''
Wat zegt de toerustingswerker als een Javaan vindt dat God het
eiland met een aardbeving heeft gestraft? ,,Ik stel vragen. Is
die wrede, woeste kracht in de natuur zomaar gelijk te stellen
met de macht van God? Breng je op die manier niet wreedheid en
willekeur in Gods karakter? Toch is enkel een
wetenschappelijke verklaring voor de meeste Javanen
uitgesloten. Dat vinden ze te steriel. Daar zit geen troost
in, geen duiding. Dat herken ik dan ook wel weer.''
Gisteren verbleef Arianne, Van Ekris' vrouw, in het
rampgebied. Een dag eerder was zij er met enkele buurtbewoners
heengegaan. De laatsten regelden hulpgoederen als
kant-en-klare nasi, kindervoeding, zeep en water. De familie
Van Ekris stelde de auto beschikbaar. Ook gingen twee artsen
mee. 's Avonds laat - ,,ik tol op mijn benen'' - keerde ze
terug van haar missie. ,,We zagen vooral heel veel kapotte
huizen. We konden merken dat de hulp op gang is gekomen. De
wegen waren overvol. We zagen militairen, maar ook veel mensen
op brommers met hulpgoederen. Helaas hebben de ramptoeristen
het gebied ook al bereikt'', geeft ze als eerste indruk.
Veel menselijk leed heeft ze niet gezien. ,,Wel mensen met
vleeswonden, maar de ernstig gewonden waren al weggebracht
naar de ziekenhuizen. En op de plekken waar wij kwamen, waren
de doden al begraven.'' De groep rond Van Ekris bezocht de
afgelegen dorpjes. ,,Want in de grotere steden wordt al veel
hulp geboden. Het betekende wel eindeloos rijden over
hobbelige wegen. We hebben onze hulpgoederen naar familieleden
van buurtbewoners gebracht. Die zijn betrouwbaar. Zij kunnen
inschatten wat er nodig is.''
Arianne van Erkis is zo moe van de reis dat ze de indruk die
de ramp op haar heeft gemaakt, nauwelijks onder woorden kan
brengen. ,,Het is een aparte beleving. Aan de ene kant de
ellende, aan de andere kant zoveel mensen die hulp bieden.
Maar ik vraag me af of het structureel ook wat oplevert.'' Of
ze teruggaat, weet ze nog niet. ,,We gaan daarover nog
overleggen. Het hangt ook af van wat er nog nodig is.''
Op het moment van de aardbeving, die het eiland
zaterdagochtend in alle vroegte trof, lag de familie Van Ekris
nog te slapen. ,,We werden wakker van een trilling die een
minuut aanhield. Er viel een schilderij van de muur, maar
verder gebeurde er niets. Ons huis is gelukkig blijven
staan'', vertelt Kees van Ekris.
Dat was geen vanzelfsprekendheid, weet de zendingswerker. ,,In
een stad hier niet zo ver vandaan, zijn enkele grote gebouwen
ingestort. Dat is het merkwaardige van deze ramp. Het gebied
is nogal grillig getroffen: sommige dorpen zijn gespaard
gebleven, andere zijn compleet ingestort. In sommige steden is
het zelfs zo dat de ene wijk in puin ligt en de andere nog
overeind staat.''
Gekerstend
Het getroffen gebied is het meest christelijke deel van het
eiland Java, vertelt dr. Th. van den End, die geldt als expert
op het gebied van de Indonesische kerkgeschiedenis. Het was
voor de Tweede Wereldoorlog het zendingsterrein van de
Gereformeerde Kerken, die nu zijn opgegaan in de Protestantse
Kerk. ,,Zo'n tien tot vijftien procent van de bevolking is
christelijk'', weet de oud-GZB-medewerker die van 1970 tot en
met 1980 op het eiland Java woonde. Naast de Rooms-Katholieke
Kerk en een keur aan evangelische en pinkstergroepen, zijn er
drie protestantse kerken actief. De Christelijke Kerk van
Midden-Java richt zich op de etnische Javanen, de Indonesische
Christelijke Kerk op etnische Chinezen en de Protestantse Kerk
in West-Indonesië op de overige Indonesiërs. ,,Rond en in
Jogjakarta wonen heel veel christenen. Naar Javaanse begrippen
is het een gekerstende streek.''
Bron:
http://www.nd.nl/document.aspx?document=nd_kerk