Schijnbaar plotseling sprong de kwestie van persoonlijke gezondheid, naar een kwestie van maatschappelijk recht en verantwoordelijkheid. Het was al sinds lange tijd erkend dat het roken van sigaretten dodelijk is. Hartziekten, longkanker en emfyseem waren de welbekende gevolgen van het roken. Maar toen de gevaren van mee-roken meer algemeen erkend werden, veranderden de inzichten. Het besluit om te roken was niet langer alleen een persoonlijke beslissing, maar bracht gevolgen voor medewerkers, gezinsleden en andere ‘onschuldige omstanders’ met zich mee.
De bewustwording van de maatschappelijke kosten van het roken was aanleiding voor rokers om hun gewoonte opnieuw te overdenken. Zwangere vrouwen stopten met roken toen ze beseften dat ze hun ongeboren baby’s in gevaar brachten. Ouders overwonnen hun verslaving toen ze ontdekten dat het in verband werd gebracht met de veelvuldig voorkomende luchtwegproblemen en andere ziekten van hun kinderen.
Hoewel miljoenen rokers nu erkennen dat hun gewoonte verstrekkende maatschappelijke gevolgen heeft, zijn er maar weinig mensen
die de kosten herkennen die de maatschappij draagt van haar keuzes in voeding. Een overvloed aan bewijs bevestigt dat onze voedsel keuzes verreikende gevolgen hebben voor onze buren, onze natie en de wereld.
De wereldwijde toename van vlees consumptie
Vroeger was het houden van vee in bijna iedere cultuur verenigd met landbouw op een manier die voorzag in een houdbare relatie op de lange termijn. De snelle toename van vlees gebruik in de twintigste eeuw heeft deze balans verstoord en stelt onze wereld nu bloot aan een menigte milieu gevaren. Een groot deel van de wereldbevolking eet heel weinig vlees. Maar wanneer de levensstandaard in een land stijgt, stijgt over het algemeen ook de vleesconsumptie. Een van de redenen is dat het eten van vlees een internationale maatstaf voor welvaart is geworden. Toen een journalist enige tijd geleden een Chinese dorpsbewoner vroeg of de leefomstandigheden verbeterden, antwoordde hij:
“Over het algemeen is het leven veel beter geworden. Mijn gezin eet nu misschien vier of vijf keer per week vlees. Tien jaar geleden aten we nooit vlees.”
Inderdaad, meer en meer ontwikkelingslanden zijn nu in staat om zich vlees te veroorloven. Als gevolg daarvan is het vlees eten een wereldwijd verschijnsel geworden. De productie van vlees is opgevoerd om aan de vraag tegemoet te komen.
Deze grote en snelle groei zet zich door. Deze tendens roept de vraag op of onze aarde een op vlees gebaseerd dieet voor deze steeds groter wordende groep van wereldbewoners kan dragen. Het houden van vee eist veel landbouwgrond op. Het vee eet enorme hoeveelheden graan, waarvoor een enorme hoeveelheid landbouwgrond vereist is om het te produceren. Zij hebben ook een grote hoeveelheid grasland nodig. Het graan dat nodig is om een vlees etende wereldbevolking te voeden zou gelijk zijn aan 150 procent meer dan al de huidige wereldwijde graanproductie voor alle doeleinden.
De toename van wereldwijde vleesconsumptie vormt zonder twijfel een ernstige bedreiging voor ons milieu. Wetenschappelijke artikelen die niet eens handelen over dit groeiende gevaar staven het stilzwijgend. Zie bijvoorbeeld het werk van de bekende epidemioloog Sir Richard Doll. Deze gewaardeerde onderzoeker wilde eerlijk naar het milieu kijken in zijn artikel “Gezondheid en milieu in 1990.” Wat verbaasde was dat Doll de populaire zorg van leken over blootstelling aan vergiften, zoals vervuilde lucht en water, niet boven aan zijn lijst plaatste. Zijn belangrijkste universele zorgen zijn:
• Armoede,
• Druk van bevolkingsgroei,
• Productie van broeikas gassen
De bevolkingsgroei wordt door vele anderen behalve Dr. Doll gezien als een van de ergste milieu kwesties. Maar waarschijnlijk zou bevolkingstoename lang niet het probleem zijn wat het nu is ware het niet voor de persoonlijke dieetkeuzes. Dit brengt ons opnieuw bij de kwestie van eetpatronen die op vlees gebaseerd zijn. Bedenk dit ontnuchterende feit: de vraag naar vlees in de geïndustrialiseerde landen heeft het evenwicht zelfs in de ontwikkelingslanden verstoord. Er is nu druk op veel armere landen om dierlijke producten te produceren voor export naar rijkere landen.
Zelfs binnen hun grenzen veroorzaken de eetgewoonten een probleem in de ontwikkelingslanden die het meest getroffen zijn door de druk van bevolkingsgroei. Wanneer de rijke mensen in die landen dierlijk voedsel eisen, wordt land gebruikt voor het grazen en het produceren van veevoeder, dat anders beschikbaar zou zijn om de armen rechtstreeks te voeden met plantaardig voedsel.
Op grond van wat we tot nu toe onderzocht hebben, zou het duidelijk moeten zijn dat de behoefte aan voedsel van een bevolking ernstig onder druk kan komen te staan als een groot deel van die bevolking een op vlees gebaseerd dieet eist. Relatief kleine veranderingen in het gebruik van vlees kan al een aanmerkelijk wereldwijd effect hebben. Het eten van minder dierlijke producten zou al veel helpen om de algehele graanvoorraad te vermeerderen.
Een grotere vraag naar vlees vergroot de vraag naar veevoeder. Dit zet de boeren wereldwijd onder druk om hogere opbrengsten van hun land te realiseren. Die druk kan hen ertoe brengen om intensieve landbouw methoden toe te passen, die onomkeerbare schade aan de aarde kunnen veroorzaken. Bovendien kunnen pogingen om buitengewoon grote aantallen dieren in een bepaald gebied te houden, het milieu schade toebrengen. De gevolgen kunnen het verlies van bossen en zelfs het ontstaan van nieuwe woestijnen inhouden. Er is zo’n 4 miljard hectare weidegrond wereldwijd. Maar bijna drie vierde deel daarvan is al ‘verwoestijnd’ volgens een milieu programma van de Verenigde Naties.
Bossen en vleesproductie
Bossen hebben verschillende essentiële functies in het ecosysteem.
• Het beschermen van de losse teellaag
• Essentiële bron van zuurstof
• Matigen en reguleren van het klimaat
• Voorkomen van overstromingen
• Hergebruiken en zuiveren van water
• Thuis voor miljoenen planten en dieren
De tropische bossen zijn vooral belangrijk. De voornaamste oorzaken van ontbossing verschillen afhankelijk van het gebied in de wereld waar het om gaat. Het houden van vee is echter vaak een belangrijke medewerker.
Om hun voedselkeuzes te kunnen handhaven, hebben vleeseters aanmerkelijk meer akkerland nodig dan vegetariërs. De reden is dat het gebruik van akkers voor het produceren van veevoer heel erg inefficiënt is vergeleken met het gebruik ervan om te voorzien in voedsel voor vegetariërs. Er zijn vele kilo’s voeder nodig om één kilo vleesproduct op te brengen.
Bijkomende schade aan het milieu door vlees productie
Naast de schade door ontbossing, brengt het houden van vee op verschillende andere manieren ecologische schade teweeg: het land wordt eerst ontgonnen voor weidegrond of voor het verbouwen van veevoeder; de dieren zelf oefenen dan nadelige invloeden uit op het milieu. Sommige van deze gevolgen zijn:
• Ontbossing
• Vernietigen van weide gras
• Afvloeiing van meststoffen
• Erosie van de grond
• Water tekort
• Water vervuiling
• Toename in broeikasgassen zie voor meer informatie www.meatthetruth.nl
Het kappen van miljoenen hectaren bos in centraal Amerika en Brazilië als reactie op de vraag van fastfood ketens uit de VS voor goedkoop rundvlees, wordt wel de ‘de hamburger connectie’ genoemd.
Conclusie
Het lijkt erop alsof wij op het punt van een belangrijke begripsdoorbraak staan. Net zoals velen nu erkennen dat het roken zowel persoonlijke als maatschappelijke gevolgen heeft, zo beginnen velen in te zien dat eetgewoonten invloeden hebben die veel verder gaan dan hun effect op de persoonlijke gezondheid. Het is werkelijk verbazingwekkend om de grote reikwijdte van de invloed te beseffen die onze voedsel keuzes hebben niet alleen op onze persoonlijke gezondheid, niet alleen op de gezondheid van onze kinderen, maar ook op de gezondheid en het welzijn van de hele wereld. Het is niet overdreven om te stellen dat in sommige opzichten onze schijnbaar kleine dagelijkse persoonlijke keuzes uiteindelijk het lot van het leven op onze planeet beïnvloeden. En misschien is er geen andere keuze die de algemene bestemming zozeer treft als een beslissing die behoort tot onze meest fundamentele en persoonlijke keuzes — dat wat we op ons bord plaatsen.
