Sander Sanguinisch
Sander Sanguinisch bezit het hartelijke, sprankelende, opgewekte en "genietende" temperament. Hij is ontvanke- lijk van aard, en uiterlijke indrukken vinden gemakkelijk hun weg naar zijn hart, waar zij meteen een klankbord vin- den. Hij neemt zijn besluiten eerder op basis van zijn gevoelens dan aan de hand van verstandelijke overwegin- gen.
Sander Sanguinisch heeft de gave zich uitstekend te kun- nen vermaken en kan doorgaans zijn hartelijkheid op ande- ren overbrengen. Wanneer hij een kamer vol mensen bin- nenkomt, weet hij iedereen op te monteren met zijn uitbundige conversatie. Hij is een boeiend verteller, omdat zijn warme, emotionele aard hem als het ware het gebeurde opnieuw Iaat beleven.
Sander Sanguinisch heeft nooit gebrek aan vrienden. In "Temperament and the Christian Faith" zegt dr. Hallesby: "Zijn naïeve, spontane, hartelijke aard opent deuren en har- ten voor hem." Hij kan de vreugden en zorgen van degeen die hij ontmoet oprecht meevoelen, en hij geeft zijn gesprekspartner het gevoel dat hij een heel speciale vriend is - en dat is hij ook, totdat Sander de volgende persoon ont- moet, die precies dezelfde aandacht krijgt.
Zonder boos opzet vergeet Sander zijn voornemens, af- spraken en verplichtingen. Hij is al bezig met het volgende opwindende avontuur, en daardoor kan men niet van hem opaan.
Sander is niet graag alleen. Hij houdt van gezelschap en is op zijn best temidden van zijn vrienden, als het middel- punt van het feest. Hij heeft een onuitputtelijk repertoire van interessante verhalen, die hij met verve vertelt, waar- door hij geliefd is bij jong en oud en gewoonlijk op de leuk- ste feesten wordt gevraagd.
De sanguinicus zit nooit om woorden verlegen, maar hij spreekt vaak zonder na te denken. Zijn open oprechtheid heeft echter een ontwapenende uitwerking op zijn toehoor- ders, waardoor ze zich bij zijn stemming aansluiten. Zijn ontspannen, schijnbaar opwindende, extroverte levensstijl wordt hem benijd door de meer timide temperamenten.
Gewoonten van dit temperament
Ons temperament heeft invloed op onze leefgewoonten -de manier waarop we chaufferen, de tuin bijhouden, en eten, bijvoorbeeld. De rijstijl van sanguinici? In één woord gril- lig. Soms rijden ze te hard, en dan, zonder aanwijsbare reden, vertragen ze opeens. Meerijden met een sanguinicus kan regelrecht gevaarlijk zijn. Ze zijn zo op mensen gericht dat ze hun passagier willen aankijken onder het rijden. om- dat het zulke enorme praters zijn, kijken ze dus maar zelden op de weg.
En het onderhoud van de tuin? Sander Sanguinisch staat zaterdagochtend vroeg op om in de tuin te gaan werken. Met veel animo legt hij al zijn spullen klaar (hij heeft elk stuk gereedschap wat er bestaat omdat hij geen enkel ver- kooptrucje kan weerstaan) en maakt zich klaar om te gaan knippen, snijden, maaien en snoeien. Maar binnen dertig minuten hoort zijn vrouw niets meer. Als ze naar buiten kijkt, ziet ze hem met de buurman staan praten. Voordat de dag om is, draagt hij zijn zoon op om "mijn gereedschap op te bergen", en neemt zich voor om volgende week in de tuin te gaan werken. Sander is duidelijk een van de grootste op-de-lange-baan-schuivers ter wereld.
Eetgewoonten? Sanguinici eten alles waar ze de hand op kunnen leggen, en daar zien ze doorgaans ook naar uit. In restaurants kijken ze overigens bijna nooit op het menu voordat de serveerster arriveert; ze gaan teveel op in het gesprek.
Een kasboek bijhouden? Sanguinici kunnen het hunne bijna nooit vinden, en denken er niet altijd aan om bedragen op de juiste plaats te boeken of een sluitpost op te voeren. Ik ben nog nooit een sanguinische accountant tegengeko- men.
Een bijbelse sanguinicus De apostel Petrus was een sanguinicus. Elke keer wanneer hij in het evangelie opduikt, is hij aan het woord. Ik heb ooit eens de evangeliën doorgelezen om te zien of mijn ver- moeden klopte, en ontdekte dat Sirnon Petrus de Sanguini- cus meer heeft afgepraat dan alle andere discipelen bij elkaar. Zoals mijn vriend, dominee Ken Poure, zegt: "De mond van een sanguinicus komt het eerst binnen." En, zoals trouwens opgaat voor de meeste sanguinici, Ken Poure is geliefd bij de meeste mensen.
Door hun luidruchtige, opschepperige, vriendelijke manier van doen lijken sanguinici zelfverzekerder dan ze in werkelijkheid zijn, maar hun energie en beminnelijkheid helpen hen over moeilijke perioden heen. De mensen ver- goelijken hun zwakheden door te zeggen: "Zo zijn ze nu eenmaal."
Wat de apostel Petrus betreft: alles wat hij in de evangeliën zei, was "verkeerd", behalve zijn geweldige belijdenis van de goddelijkheid van Christus (zie Mattheus 16:16). Zijn zondig verraad en gemakkelijk berouw "onder tranen" is typisch sanguinisch. Ze hebben altijd spijt als ze iets ver- keerds hebben gedaan -nadat ze betrapt zijn. Maar dat is niet het eind van het verhaal! Petrus werd de sterke, resolu- te leider van de vroege kerk. In de Handelingen der Aposte- len was alles wat hij zei, juist -omdat hij vervuld was met de Heilige Geest.
Geschikte loopbanen De wereld wordt verrijkt door deze opgewekte, sanguini- sche mensen met hun natuurlijke uitstraling. Ze zijn door- gaans uitstekende verkopers en zij lijken, meer dan de andere temperamenten, tot dat werk te worden aangetrok- ken. U hebt ongetwijfeld wel eens horen zeggen: "Die ziet nog kans om een koelkast te verkopen aan een Eskimo". Dat is Sander ten voeten uit. Als u meneer Sanguinisch ooit in actie wilt zien, moet u eens naar een tweedehands auto- zaak gaan. Ongeveer twee/derde van de verkopers is vol- gens mij sanguinisch.
Behalve dat ze een goede verkoopbabbel hebben, zijn sanguinische mensen ook uitstekende acteurs, entertainers, en predikers (vooral evangelisten). Ze zijn uitnemende ceremoniemeesters, veilingmeesters, en soms leiders (mits in de juiste vermenging met een ander temperament). Ze komen steeds meer in trek binnen de politieke arena, waar - vanwege de massamedia -een natuurlijke uitstraling een voordeel blijkt te zijn.
Op het gebied van de naastenhulp blinken de sanguinici uit als ziekenverzorgers. De meeste zieken reageren op het: "Hoe gaat het vandaag?" van zuster Sanguinisch met "Pri- ma", terwijl zuster Melancholisch op dezelfde vraag waar- schijnlijk een zielig "Beroerd" te horen zou krijgen. Mis- schien bent u op sterven na dood en zo wit als het laken waarop u ligt wanneer dokter Sanguinisch de kamer komt binnenstuiven, maar wanneer dokter vertrekt, bent u opge- monterd. Het duidelijke medeleven van de dokter met uw klaagzang maakt dat het betalen van zijn torenhoge reke- ning bijna vanzelf gaat. (Sanguinici zijn nergens matig in.)
Sanguinische mensen zouden een loopbaan moeten kie- zen waarin ze veel met mensen in aanraking komen. Ik denk dat hun voornaamste bijdrage aan de maatschappij ligt in het gelukkig maken van anderen. In deze onzekere tijden moet toch iemand die taak op zich nemen.

Gerrit Cholerisch .

Gerrit Cholerisch heeft het vurige, snelle, actieve, prakti- sche en koppige temperament. Hij is vaak zelfgenoegzaam en zeer onafhankelijk. Hij is besluitvaardig en eigenzinnig en neemt gemakkelijk beslissingen, zowel voor zichzelf als vooranderen,

Gerrit Cholerisch floreert in activiteit. Voor hem betekent ; "leven" hetzelfde als "bezig zijn". Hij heeft geen aanmoediging nodig van zijn omgeving; hij stimuleert eerder zijn , omgeving met zijn onuitputtelijke ideeën, plannen en ambities. Zijn activiteit is niet doelloos, want hij heeft een praktisch, scherp verstand dat in staat is juiste, snelle beslissingen te nemen of nuttige lange termijn-projecten op te zetten. Hij gaat niet twijfelen onder de druk van wat ande- ren ervan denken. Hij neemt een uitgesproken standpunt in, en strijdt vaak tegen sociaal onrecht of misstanden.
Hij is niet bang voor tegenspoed; die moedigt hem eerder aan. Hij bezit een koppige vastberadenheid en slaagt vaak waar anderen falen; niet omdat zijn plannen zoveel beter zijn, maar omdat hij doorzet waar anderen het ontmoedigd
hebben opgegeven. Als er waarheid schuilt in het gezegde dat leiders worden geboren en niet gemaakt, dan is de cho- lericus een geboren leider. Hij komt altijd op zijn pootjes terecht.

De emotionele kant van Oerrit Cholerisch' temperament is het minst ontwikkeld. Hij sympathiseert niet gauw met anderen en geeft van nature al evenmin blijk van medele- ven. Andermans tranen brengen hem in verlegenheid, of hij is er afkerig van. Hij heeft weinig waardering voor de schone kunsten; de praktische kanten van het leven hebben zijn grootste belangstelling. Hij is zo optimistisch en ver- wacht zo zelden dat hij zal falen, dat hij dat ook bijna nooit doet -behalve thuis. Liefde staat gewoonlijk niet hoog op zijn prioriteitenlijstje.
Hij is snel in het zien van mogelijkheden, en ziet even snel de beste manier om er gebruik van te maken. Hij heeft een goed geordend verstand, alhoewel details hem gewoon- lijk vervelen. Hij is niet geneigd tot analyseren, maar tot een snelle, bijna intuïtieve beoordeling; dat houdt in dat hij geneigd is alleen naar het doel te kijken waar hij naar toe werkt, zonder de potentiële voetangels en klemmen op de weg te zien. Eenmaal op weg naar zijn doelloopt hij dwars over mensen, die hem in de weg staan, heen. Hij is geneigd overheersend en bazig te zijn, en ontziet zich niet om men- sen te gebruiken om zijn doel te bereiken. Men vindt hem vaak een opportunist.
De zelfgenoegzaamheid en koppigheid van de cholericus maken het hem, wanneer hij volwassen is, moeilijk om zich tot Christus te wenden. Daarom dring ik er bij zondags- schoolleraren altijd op aan om "nooit een cholerische tiener uit uw klas los te laten voordat hij of zij Christus als Heer en Heiland heeft gevonden". Dat is ook een goed advies voor ouders. Hoe cholerischer het temperament van uw kinderen is, hoe intenser u moet bidden voor hun bekering in hun tie- nerjaren, wanneer ze nog open staan voor geestelijke zaken.
Gewoonten van dit temperament Laten we eens kijken naar dezelfde gewoonten die we bij de sanguinicus hebben bekeken. Cholerici zijn ware snelheidsduivels, die voortdurend van de ene rijstrook naar de andere schieten. Ze trachten binnen een bepaald tijdsbestek altijd meer te bereiken dan menselijk gezien mogelijk is, en proberen tijd te winnen door tussen twee afspraken in plankgas te rijden. Vreemd genoeg krijgen ze zelden een bekeuring -niet omdat ze die niet verdienen, maar omdat ze zo uitgekookt zijn om met één oog in de achteruitkijk- spiegel te Ietten op een blauw zwaailicht.

Gerrit Cholerisch háát werken in de tuin, maar áls hij het een keer doet, is hij niet te stuiten. Hij is niet technisch van aard en heeft een hekel aan repareren of snoeien, omdat hij er, eerlijk g~zegd, niet zo goed in is. Als hij in de tuin gaat werken, doet hij dat in een bezeten tempo om er vanaf te zijn, maar netheid is niet bepaald zijn kenmerk. Eigenlijk moet de familie van een cholericus hem geen struiken, bomen of heggen laten snoeien, want hij heeft maar één idee in zijn hoofd: ..Als het dan toch moet, dan meteen drastisch voor het hele jaar!" Als u door een bepaalde wijk rondrijdt, haalt u er de tuin van een cholericus zó uit. Kijk maar naar miniatuur hegjes en kabouterboompjes.
Cholerici zijn eentonige eters; hun menu is bijna elke dag hetzelfde, en als hun maaltijd arriveert, schoffelen ze die met grote brokken naar binnen, vaak pratend onder het kau- wen. Ze zijn meestal het eerste klaar.
Een kasboek bijhouden? Cholerici hebben een hekel aan details, dus dat delegeren ze aan iemand anders-
Geschikte loopbanen Cholerici zouden een carriere kunnen overwegen die leider- schap, motivatie en produktiviteit vereist, vooropgesteld dat ze niet al te veel aandacht hoeven te besteden aan details en analytische planning. Commissievergaderingen en lange termijn-planning vervelen de cholericus -hij is een doener. U zult zelden een chirurg, tandarts, filosoof, uitvinder of horlogemaker vinden die overwegend cholerisch is. Alhoewel ze doorgaans geen ambachtsman zijn (dat vereist een graad van perfectie en efficiency die hen meestal te boven gaat), hebben cholerici vaak het toezicht op ambachtslui. Ze zijn meestal dol op constructiewerk, omdat het zo produktief is, en eindigen vaak als voorman of opzichter.

Gerrit Cholerisch is een geboren projectontwikkelaar. Wanneer hij door de natuur rijdt, kan hij niet met zijn passagiers meegenieten van de "prachtig glooiende heuvels", want hij ziet al in gedachten hoe bulldozers de grond gelijk maken voor wegen, en hoe er gebouwd wordt aan huizen, scholen en winkelcentra.
De meeste steden en buitenwijken van vandaag de dag zijn daar gepland door een cholericus. U kunt er echter van verzekerd zijn dat hij als architect een melancholicus heeft ingehuurd, die de analytische en scheppende bekwaamheid bezit om de plannen op papier te zetten die de cholericus heeft opgeworpen. Deze kan maar niet begrijpen waarom een paar krabbeltjes op de achterkant van een envelop niet voldoende zijn om de goedkeuring te krijgen van de afde- ling stadsontwikkeling van de gemeente. Niemand vecht harder tegen de gemeente dan een cholericus, die bitter klaagt: "Wat zaniken ze toch, met hun uitgewerkte plan- nen? Ik heb genoeg projecten gebouwd om te weten dat de beste plannen tijdens de bouw moeten worden aangepast, dus waarom kan je over al die kleinigheden niet al doende beslissen? Ik weet toch wat ik wil bereiken!"

Een verstandige cholericus huurt dus een melancholische assistent in, of gaat met een melancholicus in zaken. Samen vormen ze een niet te kloppen span. Het is natuurlijk wel zo dat, aangezien iedereen zowel een primair als een secundair temperament heeft, u soms iemand tegenkomt die beide kenmerken in zich verenigt.~ De meeste ondernemers zijn cholerici. Zij hebben de ideeën, en zijn stoutmoedig genoeg om zich op nieuwe ter- reinen te wagen. Ze beperken zich evenmin tot hun eigen ideeën, maar nemen soms een creatief denkbeeld over van iemand anders, die niet avontuurlijk genoeg is om iets nieuws aan te pakken. Wanneer een cholericus eenmaal een nieuwe zaak heeft opgezet, gaat die hem vervelen zodra hij er succes mee heeft.

Daar zijn twee redenen voor. De eerste is dat er, naarmatedat de zaak groeit, meer détailwerk ontstaat. Aangezien cho- lerici van nature niet gemakkelijk verantwoordelijkheid delegeren (ook al kunnen ze het leren) en graag de vruchten zien van hun eigen ijver, zijn ze geneigd om het werk van anderen onder te waarderen. Als gevolg daarvan proberen ze uiteindelijk alles zelf te doen.
De tweede reden is dat cholerici, wanneer ze tot de conclusie komen dat ze het "veel te druk" hebben, iemand zoeken die hun záak wil kopen. Van de gemiddelde cholericus kan dus worden verwacht dat hij in zijn leven tussen de vier en de tien nieuwe zaken of organisaties opzet.

Wanneer een cholericus eenmaal leert om verantwoordelijkheden aan anderen over te dragen, en ontdekt dat hij door middel van andere mensen meer kan bereiken, kan hij een verbluffende hoeveelheid werk verzetten. Andere mensen kunnen niet geloven dat cholerici zich met zo veel ver- schillende dingen kunnen bezighouden zonder gillend gek te worden.
Nu, dat doen ze als volgt. Omdat ze volkomen prestatie- gericht zijn en niet gehinderd worden door perfectionisme, redeneren ze: ik krijg liever een aantal zaken voor 70 of 80 procent af dan een paar dingen voor 100 procent.
Gerrit Cholerisch weet anderen goed te motiveren. Hij blaakt van zelfvertrouwen, is buitengewoon doelbewust en kan anderen zodanig inspireren dat ze zich in zijn doelstel lingen inleven. Daarom zijn de zakenpartners van de cholericus waarschijnlijk produktiever als ze zich door hem laten leiden. Zijn grootste zwakheid als leider is dat het hem zo moeilijk naar de zin is te maken, en dat hij geneigd is dwars over anderen heen te lopen. Als hij wist hoezeer anderen hunkeren naar zijn goedkeuring en aanmoediging, zou hij hen wat vaker een schouderklopje geven, met nog grotere toewijding als gevolg. De cholericus vreest echter onbewust dat goedkeuring en aanmoediging tot zelfvoldaanheid zullen leiden; hij gaat ervan uit dat de produktiviteit van een mede- werker zal dalen als hij te veel complimentjes krijgt. Dus neemt hij zijn toevlucht tot kritiek, in de hoop dat die tot grotere inspanning zalleiden. (Maar dat is helaas niet zo.)
Cholerici hebben een ingebouwd verkooptalent en doen het goed als vertegenwoordiger, in het onderwijs (maar alleen van de praktische vakken), in de politiek, het leger, sport, en vele andere ondernemingen.
Net als de sanguinicus is Oerrit Cholerisch een goede prediker, alhoewel hij veel minder emotioneel is. Ik heb opgemerkt dat vele van de meest succesvolle kerken in het land worden geleid door cholerische predikanten -dynami- sche bijbelleraren met organisatietalent, wervende kwalitei- ten en sterk leiderschap. Ze zijn niet bang om zich op een project te storten, en met de juiste motivatie en de zegen van Ood zijn ze doorgaans succesvol in hun bediening.
De westerse beschaving heeft veel baat gehad van Oerrit en zijn mede-cholerici, maar zij heeft ook onder hen gele- den. De grootste generaals, dictators en criminelen ter wereld waren overheersend cholerisch. Wat heeft het ver- schil veroorzaakt? Hun morele normen en motiveringen. Als er zoiets bestaat als een "aanleg voor succes", dan heeft de cholericus die. Dat wil niet zeggen dat ze pienterder zijn dan anderen, zoals vaak wordt verondersteld, maar dat hun sterke wil en vastberadenheid hen naar het succes voeren wanneer andere, meer begaafde mensen het bijltje erbij neergooien.

- Een bijbelse cholericus
De apostel Paulus had in niet geringe mate een cholerisch temperament. Hij was een fel vervolger van de vroege kerk -"dreiging en moord blazende" (Handelingen 9: 1) -voor- dat hij werd bekeerd. Later dreef hij zichzelf onvermoeibaar voort totdat hij het evangelie had gepredikt in de wereld zoals die toen bekend was. Wie anders dan een cholericus zou onder een stapel stenen vandaan kruipen en de volgen- de dag twaalf kilometer lopen om het evangelie te predi- ken? Toen Paulus vervuld was van de Heilige Geest, gaf hij blijk van een vriendelijkheid en mededogen die tegen zijn natuurlijke temperament inging. Ja, de Heilige Geest kan zelfs cholerici beheersen, voor wie het bijzonder moeilijk is om te zien wat Christus bedoelde toen Hij zei: "Zonder Mij kunt gij niets doen" (Johannes 15:5). Er is geen grens aan wat de cholericus kan doen wanneer hij leert door de Geest te wandelen en in Christus te blijven.

Maarten Melancholisch

Van Maarten Melancholisch zegt men vaak dat hij het I"zwarte" of "sombere" temperament heeft. In feite is zijn temperament het rijkste van allemaal, want hij is een analy- tisch, zelf -opofferend, begaafd, perfectionistisch type, met I een zeer gevoelige, emotionele aard. Niemand beleeft meer
Ivreugde aan de schone kunsten dan de melancholicus. Maarten Melancholisch is vannature introvert, maar aan-
gezien zijn gevoelens de overhand hebben, schommelen ;,; zijn stemmingen nogal. Soms brengt zijn stemming hem zo ': in vervoering dat hij daardoor meer extrovert handelt. Een ;; andere keer echter is hij somber en depressief. Tijdens deze '.' perioden trekt hij zich terug en kan hij heel vijandig doen.

Maarten Melancholisch is heel trouw in zijn vriendschap, maar in tegenstelling tot de sanguinicus maakt hij niet gemakkelijk vrienden. Hij zal zich nooit opdringen, maar Iaat de mensen naar hem toekomen. Zijn temperament is misschien het meest betrouwbare van allemaal, want zijn perfectionistische neigingen staan hem niet toe de lijn te trekken of anderen in de steek te laten. Zijn natuurlijke aar- zeling om zichzelf op de voorgrond te plaatsen, wil niet zeggen dat hij niet van mensen houdt. Hij houdt niet alleen van mensen, hij heeft er ook grote behoefte aan dat ze van hem houden. Teleurstellende ervaringen doen hem aarzelen de mensen op het eerste gezicht te accepteren. Hij wordt achterdochtig wanneer anderen hem uitverkiezen of met aandacht overstelpen.

Zijn buitengewone gave tot analyseren stelt hem bij de planning van ieder project in staat om nauwkeurig de daar- aan verbonden obstakels en gevaren aan te geven. Dit in scherpe tegenstelling tot de cholericus, die zelden vooruit- loopt op problemen of moeilijkheden en ervan uitgaat dat hij in staat is om ieder probleem dat zich mocht voordoen de baas te worden. Deze eigenschap weerhoudt de melan- cholicus er vaak van iets nieuws te beginnen, of brengt hem in conflict met diegenen die dat wel willen. Soms brengt hij, in een bijzonder geïnspireerde stemming, een groot kunstwerk of iets geniaals tot stand, waarop dan vaak weer een periode van diepe depressie volgt.

Melancholici vinden gewoonlijk hun grootste levensver- vulling in persoonlijke offers. Zij schijnen het verlangen te koesteren zichzelf te kwellen, en kiezen vaak voor een moeilijke levensroeping, waar grote persoonlijke offers aan te pas komen. Zij streven hun gekozen doel grondig en vol- hardend na en brengen hoogstwaarschijnlijk veel goeds tot stand.
In het algemeen heeft geen van de temperamenten een hoger IQ of meer creativiteit of fantasie dan het melancholische, en geen ander is in staat tot dergelijk "volmaakt" werk van zo'n hoge kwaliteit-

Gewoonten van dit temperament Wanneer melancholische chauffeurs het huis verlaten, heb- ben zij hun trip lang van tevoren voorbereid. Ze hebben de kaart bestudeerd en kennen de beste route van A tot Z. Zij zijn waarschijnlijk de enigen die een compleet logboek bij- houden van benzine- en olieverbruik en reparaties. Omdat ze van nature geneigd zijn zich aan de regels te houden, rij- den ze zelden te hard -en misschien zelfs een kilometer te langzaam -in de linker baan van de snelweg, waarbij ze met sadistisch genoegen de snelle rijders dwingen zich door het verkeer te weven om hen te passeren. Als ze een bekeu- ring krijgen, dan is het gewoonlijk omdat ze weigeren de linker baan te verlaten voor sneller achteropkomend ver- keer. De melancholici reageren dan diep verontwaardigd. Ze hielden zich toch aan de maximum snelheid?

Wat de tuin aangaat, Maarten Melancholisch heeft groene vingers en gewoonlijk de mooiste tuin uit de buurt. Hij praat tegen zijn planten en vertroetelt ze, en bijna elk week- end kunt u hem op handen en knieën aantreffen terwijl hij zijn grasveld en heggen "manicuurt".

Melancholici zijn heel kieskeurige eters. Het duurt eeu wen voordat ze hebben besloten wat ze zullen bestellen, maar als hun eten op tafel komt, genieten ze ervan.
Hun kasboek? Melancholici zetten gewoonlijk alles in de computer, maken een begroting, en weten precies wat alles hen heeft gekost en of ze er nut van hebben gehad.

Geschikte loopbanen De meeste grote componisten, kunstenaars, musici, uitvin ders, filosofen, theoretici en bevlogen pedagogen waren overwegend melancholisch. Noem een beroemd kunstenaar, componist, of dirigent, en u noemt een geniaal (en vaak excentriek) melancholicus. Denk maar aan Rembrandt, Van Gogh, Beethoven, Mozart, Wagner en een massa anderen-

Bijna elke ware musicus heeft een gedeeltelijk melancho- lisch temperament, of hij nu componist is, koordirigent, zanger, of solist. Dit verklaart hoe de melancholische klaag- zang zijn weg vindt in zoveel muziek -zowel binnen als buiten de kerk. Gisteren nog reden mijn vrouwen ik naar het vliegveld, toen er door de radio een countrysong werd gekreund (of gekweeld, dat is een kwestie van smaak). We keken elkaar aan en schoten in de lach, omdat het gejammer van de melancholicus er zo duidelijk uitsprong.

De invloed van temperament op iemands muzikale prestaties kwam enkele jaren geleden aan het licht toen onze kerk een talentvolle koorleider en zijn pianospelende vrouw moest beoordelen.
Op weg naar huis zei ik tegen mijn vrouw dat ik niet begreep hoe een cholericus zo'n goede pianiste kon zijn. Beverly antwoordde: "Ze speelt heel technisch; ze heeft zichzelf met grote wilskracht gedwongen goed piano te leren spelen, maar ze voelt haar muziek niet aan." Later bleek dat het geweldige arrangement dat ze die avond ge- bruikte, was geschreven door haar echtgenoot, een melan- cholicus. Hij was wel geen pianist, maar kon de muziek "aanvoelen".
Een ander beroep dat, heel verrassend, de melancholicus aantrekt, is acteur, ook al zijn we geneigd dit beroep met extroverte typen te vereenzelvigen. Op het toneel is de melancholicus in staat een andere persoonlijkheid aan te nemen, onverschillig hoeveel extrovertie daarvoor nodig is, maar zodra het stuk uit is, valt hij terug in zijn eigen meer introverte persoonlijkheid.

Natuurlijk kiezen niet alle melancholici een kunstzinnig beroep. Velen worden hoogst bekwame vakmensen -schil- ders, metselaars, loodgieters, stukadoors, wetenschappers- tuinbouwkundigen, monteurs, machinisten, of vrijwel elk
ander beroep dat de mensheid goede diensten bewijst. ~,\lj~ Vrijwel ieder menslievend beroep zal melancholici aan- .
trekken. Jarenlang heb ik artsen gadegeslagen, en vrijwel elke arts die ik ken, is óf overheersend, óf secondair melan- cholisch. Om door de zware medische opleiding heen te komen, moet men wel haast melancholisch zijn, want een arts moet zowel een perfectionist, een analytische specialist als een mensenvriend zijn, gedreven door een hart dat er naar hunkert om anderen te helpen.

Elke roeping die perfectie, zelfopoffering en creativiteit vereist, staat open voor melancholici. Ze zijn echter ge- neigd om hun eigen mogelijkheden te blokkeren doordat ze zichzelf onderschatten, en hinderpalen overschatten.
In de bouw wil de melancholicus waarschijnlijk toezicht houden op de constructie. Hij kan echter beter een opzichter huren die beter met mensen kan omgaan, en zijn eigen tijd besteden achter zijn tekentafel. Hij raakt gefrustreerd door alledaagse personeelsproblemen en maakt die, met zijn onrealistische perfectionistische eisen, alleen maar erger .

Bijbelse melancholici .
Geen enkel temperament heeft zoveel mogelijkheden wan- neer het door de Heilige Geest wordt bezield als het melancholische. Vele eminente bijbelfiguren vertoonden sterke melancholische kenmerken; alle profeten waren melancho lisch, evenals Salomo en de apostel Johannes.
En vergeet Mozes niet -een begaafd, introvert mens, vol twijfel aan zichzelf, die uiteindelijk op God vertrouwde, die hem een van de grootste leiders uit de geschiedenis maakte. Toch pverwon Mozes nooit zijn toom, waardoor het gebruik dat God van zijn leven kon maken, werd beperkt, en hij stierf zonder het beloofde land te zijn binnengegaan.

Flip Flegmatisch

Flip Flegmatisch is de traagste chauffeur van allemaal. Hij is het laatste van de kruising af, verandert zelden van rij- strook en aarzelt gevaarlijk wanneer hij zich vanaf een oprit in het verkeer moet mengen. Hij staat onveranderlijk stil wanneer hij juist met de verkeersstroom zou moeten mee- gaan. Hij is zeven dagen van de week een klunzige zon- dagsrijder. Hij krijgt weinig bekeuringen en zelden een aan- rijding -maar hij kan een gevaar op de weg zijn.
Het gazon van de flegmaticus geeft meestal de indruk dat
de eigenaar zaterdagochtend Iaat nog aan zijn derde kopje -" koffie zit -en dat is ook zo. Flip is in staat zijn tuin uitste- ~ kend te verzorgen, en dat doet hij ook, wanneer zijn verlan- ,;; gen naar rust wordt verdrongen door zijn wens om te doen wat van hem wordt verwacht. Er hangt natuurlijk veel vanaf of hij dagelijks zijn vitaminepil heeft geslikt.
\
Flegmatici zijn de meest bedachtzame.eters van allemaal en onveranderlIJk het laatste klaar .Dat IS de voornaamste reden waarom ze zelden zwaarder worden. Diëtisten adviseren zwaarlijvige patiënten om langzaam te eten, want het duurt twintig minuten voordat het voedsel dat de mond bin- nenkomt de hongergevoelens wegneemt.

elijkse routine. Dat wil niet zeggen dat ze geen oog hebben voor de noodzaak om actie te ondernemen, of voor de problemen van anderen- Een flegmaticus en een cholericus, die hetzelfde sociale onrecht zien, zullen totaal verschillend reageren. De strijd- vaardige cholericus zal zeggen: "Laten we een commissie instellen en vechten om hier iets aan te doen!", terwijl de flegmaticus waarschijnlijk zal reageren met: "Wat een vreselijke toestand! Waarom doet niemand er iets aan?"
Onder de koele, terughoudende, bijna verlegen flegmaticus gaat echter een heel geslaagde combinatie van vaardig- heden schuil. Wanneer hij eenmaal in actie is gekomen, blijkt hij heel bekwaam en efficiënt te zijn. Flegmatici nemen de leiding niet uit eigen beweging op zich, maar als die hen wordt opgelegd, brengen ze het er goed vanaf. Ik noem hen "schoorvoetende leiders".

In stilte verlangt een flegmaticus misschien naar promotie op zijn werk, maar het zou tegen zijn aard ingaan om er om te vragen. In plaats daarvan wacht hij geduldig af totdat minder geschikte en onbekwame mensen er een rommeltje van hebben gemaakt, en neemt de verantwoordelijkheid pas over nadat die hem wordt opgelegd. Helaas gaat het leven van vele flegmatici voorbij met afwachten totdat er zich een kans voordoet; want al waarderen hun werkgevers hun bekwaamheden, ze zien hen niet als leidinggevende figuren. Dat is een verlies voor zowel werkgever als werknemer.
De wereld heeft veel profijt van de minzame aard van de flegmatici. Ze hebben een verzoenende uitwerking op ande- ren en zijn geboren vredestichters. Op hun bedaarde manier hebben ze bewezen de dromen van anderen te kunnen ver- vullen. Ze zijn meesters in alles waarvoor grote nauwgezet- heid en daagse routine een vereiste is.

En dan het kasboek: flegmatici zijn nauwkeurige boekhouders die alles opschrijven, en hun kas klopt tot op de cent.
Geschikte loopbanen Flegmatici schijnen zich te voelen aangetrokken tot het onderwijs. De meeste leerkrachten op basisscholen zijn flegmatici. Wie anders zou het geduld kunnen opbrengen om een groepje eersteklassers te Ieren lezen? Een sanguinicus zou het gehele lesuur verhaaltjes vertellen. Een melancholicus zou zoveel kritiek hebben dat ze niet meer hardop durfden te lezen. En een cholericus in de eerste klas van een basisschool kan ik me niet eens voorstellen; de stakkers van kinderen zouden uit het raam springen! De vriendelijke aard van de flegmaticus schept de ideale sfeer voor dit soort ) .. onderwijs. Dat geldt niet alleen voor het basisonderwijs, maar ook voor middelbaar en hoger onderwijs, vooral wis- kunde, natuurkunde, spraakkunst, literatuur, en talen. Niet zelden treffen we flegmatici aan als hoofden van scholen, bibliothecarissen, adviseurs, en hoofden van faculteiten.

Een ander gebied dat flegmatici aantrekt is bouwkunde. Ze houden van plannen en rekenen, en zijn daarom goede bouwkundige ingenieurs, hygiënisten, scheikundig ingeni- eurs, ontwerpers, werktuigkundig en civiel ingenieurs, en statistici. De meeste flegmatici hebben een uitstekende technische aanleg, en zijn goede monteurs, handwerkslie- den, timmerlui, electriciëns, stucadoors, glasblazers, klok- kenmakers en camera reparateurs-
Het grootste probleem van de industrie is momenteel het personeel. Nu de salarissen voor zoveel banen omhoog schieten, kan een werkgever miljoenen dollars produktie- verlies lijden wanneer onenigheid binnen een afdeling de werknemers demotiveert. In de afgelopen jaren hebben vele bedrijfsleidingen ontdekt dat flegmatici vaak uitstekende voormannen, opzichters en chefs zijn. Omdat ze diplomatiek en meegaand zijn, kunnen ze goed met mensen omgaan. Wanneer men hun een leidende positie geeft, brengen ze orde in de chaos en scheppen ze harmonie op het ; werk die de produktiviteit verhoogt. Ze zijn goed georganiseerd, komen nooit onvoorbereid of te laat op een vergadering, werken goed onder druk en zijn uiterst betrouwbaar.

Flegmatici zijn bepaald geen waaghalzen. Ze blijven vaak hun hele leven bij één en dezelfde firma werken.
Het gebeurt maar zelden dat flegmatici óf hun mogelijk- heden ten volle uitbuiten, óf totaal mislukken in het leven. Omdat ze worstelen met onzekerheid, nemen ze waarschijn- lijk een baan waar pensioen aan vast zit. Daarom zal een "veilige" baan bij rijk, leger of gemeente hen aantrekken. Ze :~ zullen zich maar zelden aan een eigen onderneming wagen, ~i ook al zijn ze daar uitstekend toe in staat. In plaats daarvan verhogen ze doorgaans de inkomsten van iemand anders, en nemen zelf genoegen met een eenvoudige levensstijl-
Een bijbels voorbeeld Abraham is een goed voorbeeld van een flegmaticus. Hij is er een klassiek voorbeeld van hoe God een aangeboren menselijke zwakheid kan omvormen. Abrahams angst, zor- gen en besluiteloosheid veranderden in vastberadenheid, moed en actie, en wel zodanig dat er voor Abraham in het Nieuwe Testament meer plaats is ingeruimd dan voor enige andere figuur uit het Oude Testament.